Ի՞նչ է մահը, և ինչու՞ մահէն վախնալ

Orvan-avedarane2Այսօրուան աւետարանի մէջ մեր Տէրը անգամ մը ևս խօսելով հալածանքներու մասին, մեզ կ՛ազդարարէ չվախնալ մահէն։

Ճշմարտութիւն մըն է որ բոլորս ալ մահաէն կը վախնանք, սակայն երբ ճանչնանք մահուան իմաստն ու կարևորութիւնը, այլևս պիտի չվախնանք։

Մահը պարտադրուած իրականութիւն մըն է որմէ ոչ ոք փախուստ կրնայ ունենալ. «Մարդոց վերապահուած է մէկ անգամ մեռնիլ». աշխարհի վրայ ապրող բոլոր մարդկութիւնը մեռան, բացի երկու մարդեր որոնք են Ենովքը և Եղիան, որոնք առանց մեռնելու երկինք փոխադրուեցան։ Այժմ նաև ապրող մարդկութիւնը պիտի մահանայ բացի մէկ պառագայի՝ եթէ մեր օրերուն տեղի ունեցաւ Քրիստոսի երկրորդ գալուստը։

Ի՞նչ է մահը։

Այս հարցումին պատասխանելը խրթին հարց մըն է, և համազօր մէկ այլ հարցի՝ թէ ի՞նչ է կեանքը։

Մահը մեր Էութեան անհետացումը չէ, այլ պարզապէս երկրաւոր մեր կեանքին վերջակէտն ու սահմանը։ Մահուամբ մեր էութիւնը չի ոչնչանար, ու անոր համար է որ մեր Տէրը այսօրուան աւետարանի մեջ կը թելադրէ, «չվախնալ մարմինը սպաննողներէն, այլ հոգին և մարմինը գեհենի կրակի մէջ նետողէն»։ Մատթէոս 10։28

Մահը հոգիի բաժանումն է մարմնէն, և ինչպէս իմաստունը կըսէ «Մարմինը հող էր և հողի պիտի դառնայ իսկ հոգին արարչին»։ Ժողովող 12։7

Երբեմն ալ մահը կոչուած է «հոգին յանձնել» ինչպէս պարագան էր մեր Տիրոջ  խաչին վրայ Մատթէոս 27։50։

Քրիստոնէական ըմբռնումով մահը կոչուած է նաև ննջել՝ պառկիլ, ու այս անուանումին քանիցս կը հանդիպինք աւետարանական էջերուն մէջ, ու որոնց վերջիններէն մէկն էր Ստեփանոսի նահատակումը, որուն մասի ըսուեցաւ թէ ան վերջին խօսքերը ըսելէ վերջ ննջեց. միևնոյնը ըսուեցաւ նաև Դաւիթի մասին թէ նա «ննջեց՝ Աստուծոյ ծրագիրով սպասաւորելէ ետք իր սերունդին»։ Գործք 13։36

Պօղոս առաքեալը մխիթարելով Թեսաղոնիկէի քրիստոնեաները կ՛ըսէ անոնց.- «Եղբայրնե՛ր, չենք ուզեր որ անգէտ ըլլաք ննջեցեալներուն մասին, որպէսզի չտրտմիք ինչպէս ուրիշները՝ որ յոյս չունին: Ա. Թեսաղոնիկեցիս 4։13

Հետևաբար մեքենականօրէն ննջել բառին մէջ պարունակուած կ՛ըլլայ արթննալ, զարթնիլ բառը. մահուամբ մեր մարմինները կը ննջեն ետ արթնանալով Յարութեան օրը։

Մէկ այլ երկրորդ հոմանիշ մը տալով մահուան Պօղոս առաքեալը կ՛ըսէ.-

«Ցանկութիւն ունիմ մեկնելու եւ Քրիստոսի հետ ըլլալու, ինչ որ շատ աւելի լաւ է. սակայն մարմինի մէջ մնալը աւելի հարկաւոր է ձեզի համար»: Փիլիպեցիս 1։23

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Մահուամբ մարմինը կը յանձնուի հողին «որմէ ստեղծուեցաւ» հանգստանալու համար, իսկ հոգին սաւառնելով կը մեկնի մէկ այլ տեղ յաւիտենապէս ապրելու Տիրոջ ու Անոր Սուրբերուն հետ միասին։

Սիրելի ընթերցող-ունկնդիր

Այսքանը իմանալէ ետք կը յստականայ մեզի Քրիստոսի պատուէրը մահէն չվախնալու։

Եթէ տակաւին մահէն կը վախնաս, վստահ եղիր որ հոգեպէս պատրաստ չես մեկնելու առ Տէր։

Առիթն ունիս տակաւին պատրաստուելու, տակաւին ուշ չէ։

Վերջինը առաջին կըլլա՞յ

Orvan-avedarane2Ամբարտաւանութիւնն ու հպարտութիւնը մեծագոյն հիւանդութիւնն ու աղտն են մարդուս՝ ու մանաւանդ Քրիստոնեայի մը կեանքին մէջ։ Մի քանի անգամներ խօսեցանք այս ախտին մասին։ Մեր Տէրը քանի անգամներ կը խօսի խոնարհութեան մասին, սակայն անով հանդերձ անոր առաքեալները շարունակեցին իյնալ միևնոյն սխալին մէջ, հակառակ որ անոնք ամէն օր կը տեսնէին իրենց վարդապետին խոնարհութիւնն ու այդ մասին ուսուցումները։

Ահա այսօրուան աւետարանի մէջ անգամ մը ևս կը հանդիպինք դէպքի մը, որուն մէջ առաքեալները վիճաբանութեան կիյնան իրար միջև թէ ո՞վ է մեծը։

Նախկին դէպքերուն առաքեալները ուղղակի կը հարցնէին քրիստոսին այդ մասին. Սակայն այս անգամ, ըստ Մարկոսի պատմածին, անոնք Քրիստոսի հետ, բայց անկէ քիչ մը հեռու քալելով է որ կը վիճաբանին մեծութեան մասին, կարծելով թէ Ան իրենց չի լսեր, մոռնալով թէ նա ամենագէտ է, ու սրտի գաղտնիքներն իսկ կրնայ կարդալ։

Այս հարցումը պատճառ դարձած է շատ մը մարդոց քանդումին, ինչպէս նաև պատճառ շատերու հեռացման Աստուծմէ ու Անոր հաստատած թագաւորութենէն։

Այս հարցումը մտած է ամէն տեղ, ու նոյնիսկ եկեղեցւոյ մէջ, հաւատացեալները Պատարագի ընթացքին իսկ իրար կը նային քննադատական ու արհամարհական աչքով, իւրաքանչիւրը իր սրտին մէջ մտածելով թէ ինք աւելի արդար է կամ մեծ, և կը փորձէ նոյնիսկ առաջիններէն ըլլալ Քրիստոսի մարմինը ճաշակելու մէջ, այն ինչ որ պատճառ պէտք է ըլլայ՝ Քրիստոսի մարմինը, անոնց մէջ խոնարհութեան հոգին արթնցնելու և գիտակցելով զղջան իրենց մեղքերուն, ու այս պարագային հպարտութեան ու մեծութեան մեղքին. և լաւագոյն ուսուցումը այս իրավիճակին համար փարիսեցիին ու մաքսաւորին պատմութիւնն է։

Այս հարցումը իր երկու հետևանքներով՝ մեծութիւն և փոքրհոքութիւն (փոքր զգալ), կրնայ պատճառ ըլլալ հոգևոր անկումի. մեծութեան զգացումը կ՛առաջնորդէ հպարտութեան ու գոռոզութեան, իսկ փոքրհոքութիւնը պատճառ ուրիշներէն աւելի պակաս զգալով հեռանալ աստուածային շնորհներէն։

Այն մարդը որուն զբաղումն է Աստուծոյ էութիւնը, ու գիտակից է Աստուծոյ վեհութեան ու մեծութեան, այսպիսի հարցատրութիւններ բնաւ և երբեք զինք չեն հետաքրքրեր. իսկ հակապատկերը եղող մարդը, որուն անձն է միայն իր զբաղմունքը, կը կորսնցնէ ինքզինք ու կիյնայ մոլորութեանց մէջ, ինքզինք մշտական բաղդատականի մէջ դնելով ուրիշներուն հետ, ամենապարզ իսկ օրինակներով կամ արարքներով, հագուածքի և ստացուածքի իսկ պատճառներով։

Մարդկութեանս չափանիշներն ալ մեծութեան վերաբերեալ, շատ յաճախ այլ և միշտ սխալ են ու մոլորեցուցիչ։ Ըստ մեր չափանիշներուն մեծութիւնը մարդուս դիրքով ու պաշտօնով, աստիճանով և զբաղեցուցած աթոռով է, մոռնալով որ այս բոլորն ալ հողի պիտի վերածուին ու անոնց յիշատակէն ոչինչ պիտի մնայ։ Մեծութիւնը, մեր նիւթական ու բարոյական, գիտութեան ու գեղեցկութեան իսկ մէջ չէ, այս բոլորը «ունայնութիւն ունայնութեանց են» ինչպէս կըսէ Սողոմոն իմաստունը։

Եթէ օր մը այս հարցումը զբաղեցուց միտքդ, պարտիս նախ գիտնալ ու ճանչնալ մեծութեան չափանիշները։

Մեր Տէրը այսօրուան աւետարանի մէջ հրատապ ժողովի մը պէս կանչելով իր առաքեալները իր մօտ, անոնց մեծութեան մասին կարևոր դաս մը կուտայ ըսելով.-«Եթէ մէկը ուզէ առաջին ըլլալ, վերջինը թող ըլլայ»։

Այս դասը շատ կարևոր էր առաքեալներուն համար, քանի անոնց հրաշալի պարգևներ և իշխանութիւններ պիտի տար, նոյնիսկ մեռեալ մը ոտքի հանելու ինչպէս Պետրոսը. և եթէ անոնց մէջ այս մեծութեան հարցականը մնայ, ու չգիտնան մեծութեան իսկական չափանիշները, անոնք պիտի կորսուին ու կորսնցնեն իրենց տրուած բոլոր շնորհները, զերծ մնալով Քրիստոսի հաստատած ու գալիք թագաւորութենէն։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Մեր Տիրոջ չափանիշները տարբեր են մարդոց չափանիշներէն։

Մարդիկ առաջիններուն կը նային, Ան ամենէն վերջիններուն։

Մարդոց աչքը կուղղուի առաջին շարքերը նստողներուն, իսկ Ան վերջին շարքերուն։

Մարդիկ կը պատուեն հարուստները, գիտուններն ու պաշտօններ զբաղեցնողները, ասոնք բոլորը զինք չեն հետաքրքրեր. այլ ընդհակառակը՝ աղքատները, տկարները, տնանկներն ու որբերը իրեն համար առաջնահերթութիւններն են։

Քրիստոսի այս խօսքերը կը հասկցուին հետևեալ իմաստով.-

«Ան որ կուզէ առաջինը ըլլալ Քրիստոսին համար, պէտք է վերջինը ըլլայ մարդոց մէջ ու մարդոց համար»։

Սիրելի ընթերցող-ունկնդիր։

Այս բոլորին մէջ դուն ո՞ր տեղն է որ կը զբաղեցնես։

«Տեսնողին երկու աչքերը Կոյրնան»

  Orvan-avedarane2Հաւանաբար շատերու համար զարմանալի թուի այս վերնագիրը, սակայն չմոռնանք որ մեզմէ շատերը այս խօսքերը կը գործածեն անտեղի, մանաւանդ երբ մեր մարդկային յարաբերութիւններու մէջ հանդիպինք որոշ մարդոց վկայութեան, որոնք ճշմարտութիւնը տեսնելով հանդերձ կուրանան զայն ու կը փորձեն ծածկել։

Իմ այս խօսքերս սակայն չեն պատկանիր մարդկային մեր ընկերութեան սուտ վկաներու, այլ կը պատկանի մեզմէ շատերուն, որոնք ամէն օր կը վայելեն Աստուծոյ ներկայութիւնը մեր կեանքին մէջ, սակայն անով հանդերձ «տեսնելով կը տեսնեն ու չեն տեսներ», իրենց աչքերը բաց՝ ցերեկ աչքով խաւարի մէջ կապրին։

Այսօրուան աւետարանիչը Յովհաննէս, օրուան աւետարանի նախորդող առաջին իսկ համարներուն մէջ, կը պատմէ մեզի սովորական մէկ հրաշքի մասին, ուր Քրիստոս ի ծնէ կոյրի մը աչքերը կը բանայ։Սովորական մէկ հրաշք էր, որ բազմիցս կատարած էր. սակայն զարմանալին այն է որ նոյն աւետարանի վերջին համարները որոնք կընթերցենք այսօր, Մեր Տիրոջ խօսքերը կը հակասեն իր հրաշագործութիւններուն։

Տէր, ինչպէ՞ս կրնաս հազարաւոր լուսնոտներու աչքերը բանալ Աստուածային մէկ հրամանովդ, ու միևնոյն ատեն աչքեր ունեցող մարդոց համար յայտարարես թէ անոնք պիտի կոյրնան։

Տէր, ինչպէ՞ս կրնայ «Տիրոջ հոգին վրադ ըլլալ կոյրերուն աչքերը բանալու», և մարդիկ կուրութեան մատնուած ըլլան։

Ցաւալի իրականութիւն է, ու վիրաւորիչ խօսքեր, սակայն հասկցողի, ու Տիրոջ խօսքը ըմբռնողի համար բնական ու իրաւացի պիտի գտնէ։

Մենք մեզ լուսաւորուած սերունդ զաւակներ կը կարծենք, ու երբեմն իսկ կը խղճանք մեր նախնիքներուն, կարծելով թէ անոնք խաւարի սերունդներու զաւակներ էին, ու չկրցան վայելել այն լուսաւորումը որ մենք կ՛ապրինք՝ ըլլայ նիւթական կամ բարոյական ու գիտական. Սակայն շատ լաւ գիտենք որ իրաւացի չենք մեր այս դատողութեան մէջ։

Մեր նախկինները զրկուած ըլլալով նիւթական ու համակարգչային այս (լուսաւորումներէն), անոնք աւելի կարևոր ու անխաւարելի հոգևոր լոյսի մէջ կապրէին, ու այդ լոյսով անոնք արժանացան Սուրբեր ունենալու դարերու ընթացքին, իսկ սրբութեան կոչումին չարժանացողներն ալ, արժանացան լուսեղէն կամարներու մէջ ապրիլ ճշմարիտ Լոյսի ու անոր որդիներուն հետ միասին։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Ճշմարտութիւն է որ այսօր մարդկութիւնը կ՛ապրի հոգևոր խաւարի մէջ, ու մարդիկ հակառակ (աչքը բաց) ըլլալուն, երթալով կուրութեան կերթան, բարի կամեցողութիւնն իսկ չունենալով ՝աստուածային լոյսէն նշոյլի մըն իսկ թոյլ տալու որ թափանցէ իրենց հոգիներուն մէջ։

Որպէս Աստուծոյ որդիներ, ու անոր լոյսը ճառագայթող հաւատացեալներ, կ՛ապրինք փորձութեանց դժուարագոյն պայմաններու մէջ, քանի շատ յաճախ այս աշխարհի որդիներուն խաւարած ամպերը կը ծածկեն մեր երկինքը կուրացնելու և Աստուծմէ հեռացնելու։

Մարդկութիւնը կուրցած է իր կամքով «աչքեր ունին չեն տեսներ, ականջներ ու չեն լսեր»։

Յիսուս Քրիստոսի այս խօսքերը ուղղուած էին դպիրներուն և փարիսեցիներուն, որոնք կը կարծէին թէ ունին ճշմարիտ Աստուածածանօթութիւնը մարգարէներու և հին կտակարանի ընդմէջէն. սակայն այդ գիրքերու մարգարէութեան իրագործման խորհուրդին մէջ, անոնք անգիտակից ու կոյր մնալ ընտրեցին, իրենց աչքերուն առջև կուրութեան վարագոյր մը քաշելով։

Սիրելի ընթերցող-ունկնդիր։

Մենք որպէս քրիստոնեաներ ինչո՞վ կը տարբերինք դպիրներէն ու փարիսեցիներէն. մենք աւելի դատապարտելի ենք, քանի մենք այդ լոյսին գիտակցեցանք, ու անոր հոգիէն ստացանք, և անով հանդերձ չենք հետևիր Անոր ուսուցումներուն։

Եթէ տակաւին խաւարի մէջ կ՛ապրինք Քրիստոսէն հեռու, ուրեմն կուրութեան դատապարտուած ենք։

«Ըսէ ինչքա՜ն դրամ ունիս, ըսեմ քեզի արժէքդ»

Orvan-avedarane2Ինչպէս բոլոր դարերուն նաև Քրիստոսի ժամանակ և այսօր, կայ հիւանդութիւն մը որ կը կոչուի «զանազանութիւն և տարբերութիւն» դնել մարդոց միջև իրենց տկարութեան, իմացականութեան, և մանաւանդ իրենց նիւթական կարողութիւններու և կամ հարստութեան չափանիշին. սա խորքին մէջ ախտ մըն է որ տարածուած է մեր ընկերութեան բոլոր դասակարգներուն ու ոլորտներուն մէջ, ըլլան անոնք աղքատ կամ հարուստ, գիտուն կամ տգէտ, աշխարհական ու մանաւանդ հոգևորականաց դասին մէջ, և երանի թէ մեր այդ դրած զանազանութիւնն ու տարբերութիւնը իրաւացի ըլլայ. մեր դժբախտութիւնը այն է, որ մեր գնահատականի կամ հաւանութեան չափանիշը շատ յաճախ, այլ և միշտ դիմացնի նիւթական կարողութիւններն են։

Պայման չէ թէ դուն ո՞վ ես կամ ինչպիսին, եթէ նոյնիսկ տգէտ ես կամ ապուշ, մարդասպան կամ աւազակ, մեղաւոր կամ աստուածավախ. մեր չափանիշն է .- «Ըսէ ինչքա՜ն դրամ ունիս, ըսեմ քեզի արժէքդ». և այս է պատճառը որ շատ յաճախ տկար մարդիկ, բոլոր տեսակի քայլերուն կը դիմեն, որպէսզի ցուցադրեն իրենց հարստութիւնը, յարգանքի և գովասանքի արժանանալու, և կամ ճաշկերոյթներուն և նոյնիսկ եկեղեցիներու մէջ առաջնահերթ աթոռները բազմելու, քաղաքական կամ հոգևորական անձանց շարքին։

Կայ մէկ այլ զանազանութիւն ալ որ կը դնենք մարդոց միջև որը այսօր քիչեր ունին իրենց կեանքին մէջ, և երանի թէ ունենային, (հակառակ որ ան ալ սխալ է) հաւատքի չափանիշի զանազանութիւնն ու տարբերութիւնները, զորս կրնանք նախանձ անուանել բառին բարի և չար ճիւղաւորումներով։

Այսօրուան աւետարանը կը պատմէ թէ «Բոլոր մաքսաւորներն ու մեղաւորները անոր կը մօտենային՝ զինք լսելու համար»:

Առաջին հայեացքէն մենք որպէս հաւատացեալներ պիտի ըսենք թէ ինչ լաւ. սակայն երբ ներկայ և ականատես ըլլանք այս դէպքին, նախանձը մեզ պիտի գրգռէ ըսելու.-«Ինչու այսպիսիներուն հետ կը նստի. մենք որպէս հաւատացեալներ աւելիով արժանի ենք անոր կողքին նստելու և անոր հետ խօսելու». և ճիշտ նոյնը ըրին ու ըսին Փարիսեցիներն ու դպիրները, կը տրտնջէին ու կ՚ըսէին. «Ասիկա կ՚ընդունի մեղաւորները եւ կ՚ուտէ անոնց հետ»:

Ովքեր էին մաքսաւորները, անոնք ալ հրեաներ էին, Աբրահամի և Յակոբի զաւակները, սակայն անոնց թերութիւնը այն էր, որ կեանքի պայմանները ստիպած էին զիրենք մաքսատան մէջ աշխատելու հռովմայեցիներու հաշուին՝ տուրքեր հաւաքելու իրենց Հրեայ եղբայրներէն, ու ամբաստանուած էի որպէս ստախօս, գող ու անարդար։

Ովքե՞ր էին մեղաւորները, անոնց մեծ մասն ալ հրեայ էր, սակայն ի տարբերութիւն փարիսեցիներուն և դպիրներուն, հարուստ դասակարգի իրենց եղբայրներուն, անոնք մեղաւորներ էին քանի աղքատ էին ուսման ու մանաւանդ նիւթական չափանիշներով։Անոնք չէին կրնար իրենց տասանորդները տալ ու քահանաներուն գրպանները լեցնել, ու այդ պատճառով ալ չէին կրնար բազմիլ ժողովարաններու առաջին շարքերը ու գնահատական ստանալ կրօնականներու խաւերէն։

Ահա այդ պատճառով իսկ է որ մեր Տէրը հարիւր ոչխարներու առակը պատմելէ ետք անոնց կը յայտարարէ ըսելով թէ .-«ուրախութիւն պիտի ըլլայ երկինքը մէ՛կ մեղաւորի համար՝ որ կ՚ապաշխարէ»։

Մենք ի՞նչ կը տարբերինք դպիրներէ ու փարիսեցիներէ, որոնք իրենց ամբողջ օրը կանցնէին մարդոց քննադատութեամբ, զրպարտութեամբ ու բամբասանքներով։

Որպէս քրիստոնեաներ, ինչո՞վ կը տարբերինք անհաւատներէն ու այս աշխարհի որդիներէն, որոնց համար մարդուն արժէքը իր ստացուածքներով ու նիւթական հարստութեամբ է։

Ինչու՞ մեծահարուստը կոչենք պարոն, իսկ աղքատն ու տնանկը, որ կրնայ մեր հաւատքի հարիւրապատիկը ունենալ ու հրաշագործ ըլլալ, զայն կոչենք (Առա) և կամ արևմտահայերէնով (Ծո)։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Ի՜նչ սարսափելի անարդարութիւն է որ կը տիրէ աշխարհը, Սատանան ինչքա՞ն որդիներ կրցած է ունենալ իր կողքին, որոնք իր հպարտութեան հոգիին միայն կը խնկարկեն, ու անոր կամքը միայն կը կատարեն։

Սա վիճակն է աշխարհական անձանց, որոնք կրնան անտեղեակ ըլլալ Քրիստոսի վարդապետութեան, աղքատ կեանքին ու խոնարհութեան աստուածային պատուիրանին ու հրահանգին։ Հապա՞ հոգևորականաց դասը, ինչու՞ միևնոյն վերաբերմունքը պիտի ունենան մարդոց նկատմամբ, մէկ նժարի չափանիշ ունենալով որ է «հարուստը պատուելի է»։

Աշխարհի վրայ կրնայ արդարութիւնը տիրել մարդոց միջև այն ժամանակ միայն, երբ մարդիկ Քրիստոսը ճանչնան, Քրիստոսով լեցուին, ու Քրիստոսի համար միայն ապրին։

«Սէր անուն Յիսուս, սիրով քով ճմլեայ սիրտ իմ քարեղէն։

Վասն գթութեան, վասն ողորմութեան վերստին կեցո»

Ամէն

«Երանիները» Քրիստոնէական սահմանադրութիւնը

Orvan-avedarane2Այսօրուան աւետարանին մէջ կը գտնենք քրիստոնէական սահմանադրութիւնը, որուն մէջ կ՛ամբողջանան քրիստոնէական վարդապետութեան օրէնքներու ամբողջականութիւնն ու դէպի սրբութիւն տանող ուղին՝ ԵՐԱՆԻՆԵՐԸ։

Երանիները Մատթէոս աւետարանի կարևորագոյն երեք գլուխներն են, որոնք զբաղեցուցին ոչ թէ միայն մեր հոգևոր հայրերու միտքն ու հոգին, այլ նաև զբաղեցուցին ոչ քրիստոնեայ շատ մը ուսումնասիրողներու գրականութիւնն ու վերլուծական աշխատանքները, զանոնք նկատելով որպէս կատարելիութեան ու սրբութեան հասցնող ուսուցումներուն գագաթնակէտը։

Մատթէոս աւետարանիչը այս բարերով կը սկսի երանիներուն նախաբանը ըսելով.-

«Տեսնելով բազմութիւնները՝ լեռը ելաւ, եւ իր բերանը բանալով՝ կը սորվեցնէր անոնց»:

Մեսիան լեռ կը բարձրանայ Իր ժողովուրդին հետ, անոնց փոխանցելու և ուսուցանելու Իր հաստատած Թագաւորութեան նոր կանոնադրութիւնը։

Անցեալին Մովսէս մարգարէն առանցին լեռ բարձրացաւ ստանալու տասը պատուիրանները, սակայն անոր լեռ ելլելուն նախորդեց քառասուն օրուայ պահեցողութիւն մը, ոչ միայն մովսէսին կը պատկանէր այդ պահեցողութիւնը, այլ ամբողջ ժողովուրդը հոգևորապէս պատրաստուեցաւ ու այդ պահեցողութեանը մասնակից դարձաւ ստանալու այդ պատուիրանները, որոնք հին ուխտի սահմանադրական օրէնքներն էին։ Ժողովուրդէն ոչ ոքի, ոչ ալ քահանաներուն և ղևտացիներուն արտօնուած էր լեռ բարձրանալ, այլ միայն Մովսէսին պիտի բարձրանար ու Աստուծոյ հետ խօսելով տասը պատուիրանները պիտի ստանար. ժողուուրդը վարէն միայն կը տեսներ լեռնէն բխող ծուխը, ու լեռը շրջապատող ամպերն ու անոնց ընդմէջէն ճառագայթող որոտումներուն ձայնը։

Այսօր միևնոյն դէպքն է որ անգամ մը ևս կը կրկնուի, նոր ուխտի կատարելագործուած պատուիրանները փոխանցելու. սակայն այս անգամ ոչ թէ անհատի մը կամ մարգարէի մը միջնորդութեամբ, այլ Աստուծոյ նոր իսրայէլի ժողովուրդը, Քրիստոսի ընտրած նոր եկեղեցին, ամբողջութեամբ կը բարձրանայ լեռը ու կը լսէ աստուածային նոր, ու հինը ամբողջացնող պատուիրանները անոր բեռնեն՝ որ հազարաւոր տարիներ առաջ հաճեցաւ միայն Մովսէսին երևիլ ու անով փոխանցել։

Այս անգամ լրիւ տարբեր երևոյթ էր։ Աստուած մարդացաւ, ծառայի կերպարանք առնելով հաճեցաւ նստիլ ու խօսակցիլ Իր ժողովուրդին հետ երես առ երես, «բեռանը բանալով անոնց հետ խօսիլ» ամբողջական պարզութեամբ ու խոնարհութեամբ։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Ի՜նչ սքանչելի են Քու գործերդ և Քու ծրագիրներդ ո՜վ Տէր։

Ինչպէ՞ս կրնաս անտեսել մեր մարդկային մեղաւոր վիճակը իր բոլոր մեղքերով ու թերութիւններով, ու մեզի բարձրացնել Քու Սուրբ լեռդ մեզի հետ համահաւասար նստելով ու խօսակցելով։

Տ՜էր, Դուն այսօր մեզ հոգիով բարձրացուցիր վե՜ր այս անցաւոր աշխարհէն, մեր հոգիները բարձրացնելով առ քեզ, ճաշակելու Քու խօսքերդ և իմանալու անոնց քաղցրութիւնը, որպէսզի մենք յաւիտեան երգելով պատգամենք համայն մարդկութեանը ըսելով.-

«Մատիք առ Տէր և առէք զլոյս Ալէլուիա։

Ճաշակեցէք և տեսէք զի քաղցր է Տէր Ալէլուիա»։

Ալէլուիա, Ալէլուիա, Ալէլուիա, ԱՄԷՆ

Ինչպիսի՞ն ես Քրիստոսին հետևող բազմութեան մէջ

«Իրեն հետ մեծ բազմութիւններ կ՚երթային» Ղուկաս 14։25

Orvan-avedarane2Այս համրէն առաջ մեր Տէրը հրաւիրեալներուն առակը կը պատմէր իրեն հետևող մեծ բազմութեանը, ու հաւանաբար այդ ընթացքին բազմութեան թիւը աւելի ևս կը շատնար, ու մեր Տէրը տեսնելով բազմութիւնը ուզեց անոնց ձևով մը մաղել, ու հասկցնել անոնց թէ Իրեն հետևիլը լոկ ձևակերպական պէտք չէ ըլլայ՝ իրեն լսելու և կամ Անոր կատարած հրաշքներուն ականատես ըլլալու։

Քրիստոսի հետևորդ ըլլալու համար պայմաններ կան որոնք պէտք է ամբողջացնենք։

Ինչպէս միշտ, այսօր նաև միլիոնաւոր մարդիկ կան որոնցմէ շատերը կը հետևին Քրիստոսին անունով և կամ արտաքին ու ձևակերպական երևոյթներով, սակայն գործնական կեանքի մէջ անոնք ոչ մէկ առնչութիւն ունին քրիստոնէութեան հետ, ու հեթանոսներէն և անհաւատներէն շատ չեն տարբերիր։

Մեր Տէրը այսօրուան արւետաանի մէջ, երբ կը տեսնէ այս բազմութիւնը, անոնց կուզէ անդրադարձնել այն ճշմարտութեան թէ Ան իրենց սրտերը կուզէ և ոչ թէ մարմինները. ու ինչպէս կատարեց մեծահարուստ երիտասարդին հետ, որ մօտեցաւ իրեն և հարցուց թէ ի՞նչ պէտք է ընէ երկնքի արքայութիւնը մտնելու, և այն ժամանակ մեր Տէրը անոր առջև ծանր պայմաններ դրաւ ամէն ինչ ծախելու և իրեն հետևելու, ու երիտասարդը տխրեցաւ ու հեռացաւ քանի անոր սիրտը կապուած էր իր հարստութեան ու ինչքին, նոյն քննութեան կենթարկէ այսօր այդ բազմութիւնը որ Իրեն կը հետևէր ըսելով, թէ քրիստոնէութիւնը լոկ տեսական հետևողութեամբ չէ, այլ գործնական քայլեր կան որոնք պէտք է ձեռնարկուին հետևողին կողմէ, ու անոնց առջև կը դնէ ծանր պայման մը ըսելով.-«Եթէ մէկը ինծի գայ՝ բայց չատէ իր հայրն ու մայրը, կինը եւ զաւակները, եղբայրներն ու քոյրերը, նաեւ իր անձը, չի կրնար իմ աշակերտս ըլլալ»։

Այս համարին առջև շատ մը հայրեր ու Սուրբ գիրքի մեկնաբաններ կանք առին, ու խորհրդածութիւններուն նիւթ դարձաւ. սակայն այս մասին պիտի չխօսիմ այսօր, միայն պիտի բաւարարուիմ ըսելով թէ բառացի իր իմաստով պէտք չէ առնել այս համարը, ան տարբեր ծաւալներ ու խորքեր ունի։

Այս խօսքով մեր Տէրը ուզեց իր լսարանի, Իրեն հետևելու լրջութիւնը նժարի դնել իրենց աչքին յառաջ, գիտնալու թէ ինչքանով լուրջ են ու պատրաստ զոհողութիւններ ընելու իրենց հաւատքին համար։

Այսօր նաև շատեր ծարաւը ունին Աստուծոյ խօսքին, ու կը փնտռեն այնպիսին որ կրնայ պարզութեամբ ու սիրով բացատրել անոնց Աստուծոյ խորհուրդներուն ու երկնքի արքայութեան մասին. կուզեն լսել ու խաղաղութիւն գտնել իրենց հոգիներուն. սակայն այդ խաղաղութիւնը երկար չի կրնար տևել, այնքան ժամանակ որ գործնական քայլեր չենք առած Քրիստոսը մեր կեանքին մէջ իւրացնելու և Անոր կամքով ու պատուիրաններով քալելու։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Այսօր շատեր կը հետևին Քրիստոսին, սակայն իրենց ներկայութիւնը պարզապէս թիւ է որ բազմութիւն և խճողում կը պատճառէ , առանց որևէ զոհողութիւն մը կատարելու իրենց հոգևոր կեանքին մէջ Աստուծոյ փառքին համար. այլ խօսքով առանց լուրջ մօտեցում ունենալու իրենց հաւատքին ու հոգևոր կեանքի շինութեան ու հոգիի փրկութեան։

Այսպիսիներ կային բոլոր սերունդներուն մէջ ու այսօր նաև աւելով կան։

Շատ մը մարդիկ այսօր Քրիստոսին հետևող բազմութեանը մաս կը կազմեն, ու մեր պարագային Հայ առաքելական եկեղեցւոյ մաս. սակայն ի՞նչն է անոնց ներկայութեան պատճառը, պարզապէս թիւ՞, Կամ թէ կատարել այն ինչ որ ուրիշներ կընեն որպէս պարտականութիւն մոմ վարել ու երբեմն եկեղեցի երթալ։

Սիրելի ընթերցող.

Դուն ինչպիսի՞ն ես Քրիստոսին հետևող այս բազմութեան մէջ։

«Եւ անոնց անհաւատութեան վրայ կը զարմանար»

 Orvan-avedarane2 Այսօրուան աւետարանի մէջ զարմանալի իրողութեան մը առջև կը գտնուինք։

  Նախորդ համարներու մէջ կը կարդանք Քրիստոսի հրաշագործութիւններու մասին, ու այնտեղ կը գտնենք թէ Անոր համար անկարելի ոչ մէկ բան կար. սակայն երբ կը հասնի Իր գաւառը որտեղ մեծցած էր, այնտեղ աւելի քիչ հրաշքներ կը կատարէ, ու աւետարանիչը կը փակէ այդ երևոյթը ըսելով.-«Հոն չէր կրնար հրաշք գործել. բայց միայն քանի մը հիւանդի վրայ ձեռք դրաւ ու բուժեց զանոնք»։

հետաքրքրական է իմանալ թէ ի՞նչն էր պատճառը. ահա այսօրուան առաջին համարը պատասխանը կուտայ ըսելով.-«Եւ անոնց անհաւատութեան վրայ կը զարմանար». ուրեմն անոնց անհաւատութիւնն էր պատճառը, քանի Իր գաւառցիները կը ճանչնային զինք, որպէս ատաղձագործ Յովսէփի տղան, Մարիամի տղան, ու Անոր չէին հաւատար։

Շատ յաճախ մենք ալ կը զարմանանք թէ ինչու՞ մեր դարուն հրաշքներ չենք տեսներ, և կամ թէ ինչու՞ հրաշքներ տեղի չեն ունենար. ահա այս հարցին պատասխանն ալ կը գտնենք, քանի մարդկութիւնը անհաւատ դարձած է ու անցած նիւթապաշտութեան։

Այսօր նաև մենք չենք տարբերիր իր գաւառցիներէն. Այսօրուան մարդկութիւնը կը տեսնէ Քրիստոսի անձին մէջ միայն Իր տկարութիւնները որպէս ատաղձագործ, հովիւ, տկար անձնաւորութիւն մը, որ երկու հազար տարիներ առաջ ապրեցաւ ու անարգութեամբ խաչուելով թաղուեցաւ. սակայն չեն ուզեր տեսնել աւետարանական այլ ճշմարտութիւններ ինչպէս Անոր հրաշագործութիւնները, բժշկութիւնները, ինչպէս նաև չեն ուզեր տեսնել գերեզմանէն անդին Անոր հրաշափառ Յարութիւնը։

Ահաւասիկ այս է պատճառը որ այսօր հրաշքները պակաս են և կամ գրեթէ դադրած մեր կեանքին մէջ, ու այս բոլորէն ետք մեր Տէրը նայելով մեր կեանքին ու կենցաղին, կը զարմանայ մեր անհաւատութեան վրայ։

Մեր Տէրը ինչու՞կը զարմանայ մարդոց անհաւատութեան. քանի հաւատքը անկարելի ու դժուար բան մը չէ, բնական երևոյթ է, և բնական մարդը երբ Տեսնէ Քրիստոսը ու կարդայ Անոր մասին, պարտի զԱյն գովաբանել ու փառաբանել ըսելով «Սուրբ Տէր Զօրութեանց, լի են երկինք և երկիր փառօք քո», սակայն երբ մարդիկ փիլիսոփայութիւններով կը մոլորեցնեն ինքզինքին ու իրենց շուրջինները, և իրենց ուղեղներով կը փորձեն հասկնալ ու տրամաբանել «Անբաւելին երկնի և երկրի», այս է որ կը զարմացնէ մեր Տէրը։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Մեր Տէրը զարմացաւ իր բնագաւառի անհաւատութեանը, սակայն չեմ կարծեր որ այսօր կը զարմանայ մեր անհաւատութեան, քանի Ինք լաւ գիտեր թէ մենք այս օրերուս հաւատքի ամենաստորին աստիճաններու պիտի հասնինք երբ ըսաւ.- « Երբ մարդու որդին գայ հաւատք պիտի գտնէ՞»։

Այսօր մենք ինչքա՞ն մօտ ենք Քրիստոսին. Կը հաւատա՞նք ու կը վստահի՞նք, եթէ այո, հապա ինչու՞ չենք ապրիր մեր քրիստոնէական հաւատքը այնպէս ինչպէս պէտք է։

Սիրելի ընթերցող

Աստուծոյ չկամութիւնը չէ պատճառը հրաշքներու անհետացման, այլ մեր հաւատքի պակասն է. Աստուած բոլոր դարերուն ալ հրաշքներ գործած է մարդոց կեանքին մէջ, ու այսօր ալ պատրաստ է գործելու, սակայն մեր անհաւատութիւնն է որ զԱյն կը զարմացնէ ու կը հեռացնէ մեզմէ։

Եկէք չզարմացնենք մեր Տէրը մեր անհաւատութեամբ. Ան հաւատքի նշոյլ մը կը փնտռէ, ու կը բաւարարուի անով մեր սրտի մէջ մտնելու և մեր կեանքը վերանորոգելու։

Այդ հաւատքի նշոյլը ունի՞ս։

Չափազանց սէր՝ մօր սէրէն ալ աւելի

Ա՛ն որ ինձմէ աւելի կը սիրէ իր հայրը կամ մայրը՝ ինծի արժանի չէ, եւ ա՛ն որ ինձմէ աւելի կը սիրէ իր որդին կամ աղջիկը՝ ինծի արժանի չէ: Ա՛ն որ իր խաչը չ՚առներ ու իմ ետեւէս չի գար, ինծի արժանի չէ:

Orvan-avedarane2Այսօրուան աւետարանին մէջ մեր Տէրը Քրիստոս պայմաններ կը դնէ մեր առջև, որոնք առաջին հայեացքէն անկարելի կը թուին մեզի ըմբռնելու և իրագործելու. մանաւանդ երբ անգիտակ ըլլանք աւետարանը մեկնաբանելու, և աւետարանական համարները իրար կապելով ճշգրիտ իմաստը բացայայտելու։

Ինչպէ՞ս մարդ կրնայ Յիսուս Քրիստոսը Սիրել իր մօրմէն ու հօրմէն, քոյրէն և եղբայրէն ալ աւելի։

Մարդկութեան մօտ կատարելագործուած սէր գոյութիւն ունի՞, ես կը կարծեմ որ ոչ. մեր մարդկային յարաբերութիւններու մէջ որևէ տեսակի սէր, որևէ անձի կամ ինչի նկատմամբ, բնաւ և երբեք չի կրնար կատարելագործուած ըլլալ, ու նմանիլ այն աստուածային սիրոյն որ Աստուած ունեցաւ և ունի մարդ արարածին նկատմամբ։  Մեր սէրը ինչքան ալ ամբողջական ըլլայ ու կատարելագործուած՝ մեր ամենամօտ բարեկամներուն ու ծանօթներուն նկատմամբ, այս պարագային ծնողներուն, անպայմանօրէն ան միախառնուած կըլլայ եթէ ոչ միշտ, գոնէ երբեմն, որոշ շահախնդրութիւններու, և կամ անհասկացողութեան պարագային երբեմն իսկ ատելութեան։

Մեր Տէրը Քրիստոս որպէս ամենագէտ, Ան գիտէ մեր մարդկային տկարութիւնները, ու գիտէ թէ մարդ արարածին սէրը հանդէպ իր նմանին անկարելի է որ կատարելագործուած ըլլայ, ու այդ պատճառով է որ Ան կը պահանջէ որ զինք սիրենք մեր ծնողներէն ալ աւելի, ու ասպիսով Ան պահանջած կ՛ըլլայ մեզմէ ամբողջական Սէր. սակայն խորքին մէջ այս ալ չէ պատճառը այս պատուիրանին կամ աստուածային հրամանին։

Քրիստոնէական սկզբնական շրջաններուն քրիստոնեաները հալածանքներու պիտի ենթարկուէին, ու անոնց վրայ զանազան տեսակի ճնշումներ պիտի բանեցնէին հաւատքէ հրաժարելու համար. այն ինչ որ կը տեսնենք կարգ մը սուրբերու կեանքին մէջ, որոնք մերժեցին հնազանդիլ իրենց մօր սիրոյն՝ որ կաղաչէր հրաժարիլ հաւատքէն. այսպիսով անոնք Քրիստոսի սէրը վերադասա՚ծ եղան իրենց մօր սերէն ու Քրիստոսի պատուիրանը ամբողջացուցած եղան. «Ա՛ն որ իր խաչը չ՚առներ ու իմ ետեւէս չի գար, ինծի արժանի չէ»:

Այս պատուիրանը կարելի է նաև մէկ այլ ձևով հասկնալ։

Ոմանք երբ կը կորսնցնեն ծնողներէն կամ հարազատներէն մէկը, իրենց ունեցած չափազանց սիրոյն այդ ննջեցեալին նկատմամբ, այդ սէրը պատճառ կը դառնայ , խռովութեան մէջ մտնելու Աստուծոյ հետ, չընդունելով Անոր կամքը, ու տարիներ շարունակ հեռու կը մնան Աստուծմէ ու Անոր Որդւոյն մարմնի և արեան հաղորդութենէ. այնպիսիներն ալ հայր մայր, քոյր և եղբայր աւելի սիրած կ՛ըլլան քան Քրիստոսը։

 

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

Մարդկային Սէրը հանդէպ իր նմանին, ու սէրն հանդէպ իր արարչին չի կրնար ամբողջական ըլլալ առանց արարչին սէրը ունենալու մեր հոգիներուն մէջ. ու այդ պատճառով է որ մեր Տէրը շատ յաճախ կը պատուիրէ «Սիրեցէք զիրար ինչպէս որ ես ձեզ սիրեցի», մեր սէրը իրար նկատմամբ կրնայ կատարելագործուած ըլլալ միայն այն ժամանակ, երբ հասկնանք և ըմբռնենք Անոր  ունեցած Սէրը մեր նկատմամբ. ու երբ հասկնանք ու սիրենք զայն ինչպէս որ ինք մեզ սիրեց, այն ժամանակ է միայն որ կրնանք հասկնալ սիրոյ իմաստը, ու միևնոյն սիրով կրնանք սիրել մեր նմանին ու մեր ծնողներուն։

Տէր, «Քու սիրոյդ հուրը որ ղրկեցիր երկիր, թող բորբոքի մեր հոգիներուն մէջ», որպէսզի այդ սիրով քեզ սիրենք։

Ամէն